Tái chế chất thải: Muốn hiện đại mà chưa được!
10/04/2009

Quỹ tái chế chất thải TP.HCM có vốn điều lệ lên tới 50 tỷ đồng nhưng trong thực tế, vẫn chưa có tiền! Trong khi đó, đã có 7 doanh nghiệp đến đặt vấn đề vay… 200 tỷ đồng để hoạt động tái chế với công nghệ tiên tiến.

Theo nhiều chuyên gia môi trường, ngoài một số công ty lớn như Nhựa Việt Nam, Nhựa Sài Gòn… hầu hết các cơ sở tái chế đều có cơ sở vật chất, công nghệ lạc hậu dẫn tới ô nhiễm và hiệu quả thấp.

Công nghệ tái chế lạc hậu gây ô nhiễm môi trường

Anh Trần Văn Long (quận 6, TP.HCM) chỉ ra khúc kênh trước nhà mình cho biết: "Hồi bé, tụi tui bắt cá, tắm, lội ở đây. Bây giờ kênh đen ngòm do mấy cơ sở nhuộm, tái chế xả nước ra đen ngòm, không cá nào sống nổi, không ai dám lội".

Bức xúc về ô nhiễm từ các cơ sở tái chế không chỉ của riêng anh Long. Đã có lần, Báo VietNamNet nhận được đơn thư gửi từ một tập thể cũng ở quận 6 vì một cơ sở tái chế thủy tinh gây ô nhiễm không khí, tiếng ồn khiến người dân gần đó không chịu nổi. 

Ông Lê Văn Khoa, Giám đốc Quỹ tái chế chất thải TP.HCM cho biết, hiện trên địa bàn thành phố có khoảng gần 1.000 cơ sở tái chế chất thải đang hoạt động, trong đó phần lớn là cơ sở có quy mô vừa và nhỏ. Có những cơ sở hàng chục năm nay không thay đổi công nghệ khá lạc hậu, máy móc, trang thiết bị khá cũ kỹ. 

Một khúc kênh Tân Hóa đen đặc, nguyên do một phần ừ các cơ sở tái chế gây ô nhiễm. Ảnh: V.G

Mỗi ngày, TP.HCM thải ra trên 6.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt, trong đó có khoảng 2.000 tấn chất thải rắn công nghiệp có thể tái chế, sử dụng lại được. Đây có thể xem là nguồn lợi nhuận lớn nếu tái chế tốt.

Ngoài ra, việc tái chế chất thải công nghiệp như nhựa, giấy, thủy tinh, sắt thép chủ yếu dựa vào hoạt động thu gom, phân loại chất thải từ đội ngũ khoảng gần 20.000 lao động mua ve chai ở khắp các quận huyện, phường xã và do các cơ sở tư nhân có quy mô vừa và nhỏ đảm trách.

Phần lớn thiết bị, máy móc của các cơ sở tái chế chất thải công nghiệp được các cơ sở tự chế tạo, hoặc mua công nghệ chế tạo trong nước theo kiểu bán tự động nên thiếu độ chuẩn xác cao, gây lãng phí khá nhiều năng luợng và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nơi sản xuất. 

Có thể "hái ra tiền" từ 1/3 khối lượng rác thải của TP.HCM. Ảnh: T.H

Công nghệ lạc hậu, nguồn nhân lực thiếu hiểu biết, kiến thức mà chỉ theo kinh nghiệm sẽ dẫn tới kiểu mạnh ai nấy làm và không có ý thức sinh thái. GS.TSKH Lê Huy Bá, Viện Tài nguyên Môi trường nói.

Điển hình, các cơ sở cao su, giấy, bao bì, nhựa, thủy tinh đã gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn kênh rạch, không khí của nhiều khu dân cư ở các quận, huyện vùng ven như Bình Tân, Tân Phú, Bình Chánh, quận 12, huyện Hóc Môn, Củ Chi trong khi chỉ cho ra những sản phẩm chất lượng thấp.

Theo ông Bá, do lạc hậu và chỉ nhìn món lợi nhỏ trước mắt mà các cơ sở tái chế như thế vẫn tồn tại. Trong khi đó, những tổn thất do ô nhiễm môi trường là không bù đắp. “Những lúc đi qua những kênh rạch bị nhuộm đen, rất đau lòng!”.

Chưa có nơi hỗ trợ

Thời gian qua, Quỹ tái chế chất thải TP.HCM (có vốn điều lệ lên tới 50 tỷ đồng) hứa hẹn sẽ góp phần ít nhiều thay đổi mặt bằng tái chế TP.HCM. Mỗi cơ sở chế biến chất thải quy mô vừa và nhỏ được vay vốn từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng/cơ sở với lãi suất thấp để đầu tư, trang bị mới dây chuyền công nghệ, mua sắm thêm nhiều máy móc, trang thiết bị phục vụ chế biến chất thải, trong đó ưu tiên cho các dự án đầu tư về công nghệ tái chế nhựa. 

Một cơ sở tái chế ở Tân Bình đã xếp hàng tuổi... cụ. Ảnh: TL
Quỹ còn hỗ trợ, tư vấn cho các cơ sở chế biến chất thải tìm kiếm mặt bằng phù hợp với yêu cầu sản xuất của từng dự án, từng cơ sở, ưu tiên bố trí mặt bằng, đầu tư công nghệ sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nhiên liệu hơn cho các dự án tái chế trong các khu liên hiệp xử lý chất thải của thành phố.

Thế nhưng, sau hơn một năm đi vào hoạt động, số tiền vẫn còn nằm… trên giấy. Để có tiền nghiên cứu, chính quỹ cũng… phải đi vay. Giám đốc quỹ này cho biết. 

Nguyên do chậm trễ vì chưa hoàn tất thủ tục giấy tờ nên 50 tỷ đồng vốn điều lệ Quỹ được TP.HCM hứa giao cho hoạt động vẫn chưa có. Trong năm 2009 này sẽ hoàn tất thủ tục giấy tờ để nhận tiền về. 

Trong khi đó, đã có 7 doanh nghiệp đến đặt vấn đề vay… 200 tỷ đồng để hoạt động tái chế. Điều này nằm ngoài khả năng của quỹ (chỉ có thể cho vay dưới 200 triệu đồng/doanh nghiệp). Nhưng đã cho thấy mong muốn đầu tư cao vào lĩnh vực này để có những sản phẩm chất lượng hơn, không gây ô nhiễm môi trường đang là xu hướng chung của các doanh nghiệp tái chế. 

Hiện nay 3 dự án xây dựng nhà máy tái chế chất thải có quy mô lớn với công nghệ hiện đại là dự án của Công ty Cổ phần môi trường Việt - Úc, dự án của Công ty Nhựa Sài Gòn và dự án của Công ty TNHH Vĩnh Phong đang tích cực triển khai ở huyện Củ Chi. Các dự án này dự kiến sẽ mang lại lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng mỗi năm từ việc tái chế chất thải. Được biết, đến nay các cơ sở tái chế vẫn tự thân vận động dù TP.HCM đã có đường lối hỗ trợ cách đây hai năm.

  • Vinh Giang
vietnamnet.vn
Tổng cục Môi trường giữ toàn bộ bản quyền
Vietnam Envrironement Administration - All Rights Reserved 2008-2009