Xây dựng hệ thống cơ sở giết mổ gia súc tập trung
02/09/2009
Thiếu hệ thống giết mổ gia súc tập trung

Mặc dù đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật (Pháp lệnh Thú y, nghị định, quyết định, chỉ thị) liên quan đến công tác an toàn vệ sinh thực phẩm và nhiều quy trình, tiêu chuẩn liên quan đến điều kiện vệ sinh thú y cơ sở giết mổ (CSGM) được ban hành. Song, cho đến nay nhiều tỉnh, thành phố, đặc biệt các tỉnh phía bắc vẫn chưa quy hoạch, xây dựng được hệ thống giết mổ tập trung. Theo Cục Thú y, hiện cả nước chỉ có gần 630 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, chiếm 3,6% tổng số cơ sở giết mổ trên cả nước; trong đó các tỉnh phía bắc có 198 cơ sở, phía nam có 428 cơ sở. Trong khi điểm giết mổ tập trung quá khiêm tốn thì số điểm giết mổ nhỏ lẻ ở các tỉnh phía bắc lại bùng ra mạnh, với 11.704 điểm, gấp hơn 2,5 lần so với phía nam.

Sau khi có Chỉ thị số 30/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ  về việc "Tăng cường công tác quản lý giết mổ gia súc, gia cầm bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP)", một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hà Nam, Nam Ðịnh, Ninh Bình, Hải Phòng đã đầu tư xây dựng một số CSGM gia súc, gia cầm. Nhưng các CSGM này chỉ hoạt động được một thời gian ngắn rồi phải đóng cửa, do sản phẩm không thể cạnh tranh được với các điểm giết mổ tự do; một số cơ sở khác thì hoạt động cầm chừng, nên chỉ cung cấp một lượng nhỏ cho các siêu thị, nhà hàng. Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm tra vệ sinh thú y T.Ư I, phần lớn các cơ sở, điểm giết mổ tại các tỉnh phía bắc đều không có hệ thống xử lý chất thải, nước thải theo yêu cầu vệ sinh thú y. Thậm chí, nhiều cơ sở giết mổ đã đổ thẳng chất thải xuống ao hồ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và chính đây là nguy cơ tiềm ẩn lây lan dịch bệnh cho người và động vật. Hầu hết ở những chợ kinh doanh thịt gia súc, gia cầm, cán bộ thú y chỉ đơn giản thực hiện kiểm tra, đóng dấu kiểm soát giết mổ tại chợ, như là một giải pháp "tạm thời", làm yên lòng người tiêu dùng.

Phân tích nguyên nhân của thực trạng trên, đồng chí Phạm Văn Ðông, Trưởng phòng Kiểm dịch (Cục Thú y) cho biết: Lãnh đạo nhiều địa phương chưa chỉ đạo quyết liệt tới UBND các cấp thực hiện việc xây dựng, kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm tập trung; chưa có chế tài  xử lý triệt để, thường xuyên việc giết mổ, kinh doanh thịt gia súc, gia cầm không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y và VSATTP. Ðồng thời, các chủ giết mổ, người kinh doanh thực phẩm vẫn chưa ý thức được trách nhiệm của mình về việc phải cung cấp cho người tiêu dùng những sản phẩm sạch bảo đảm VSATTP. Thực tế tại  nhiều địa phương, lực lượng thú y không có đủ quyền hạn và sự phối hợp giữa chính quyền, các cơ quan liên quan như y tế, môi trường, công an, quản lý thị trường với cơ quan thú y trong việc quản lý, kiểm soát tiêu thụ thịt trên thị trường vẫn còn lỏng lẻo. Việc kiểm tra liên ngành chỉ rộ lên từng đợt, chưa có phương án kết hợp lâu dài, thường xuyên. Vì vậy, công tác kiểm dịch gia súc bảo đảm vệ sinh thú y mới chỉ đơn thuần là việc lăn dấu, dán tem ở chợ (như nhiều địa phương đang làm) mà lý ra việc này phải thực hiện ngay tại các lò mổ gia súc.

Kinh nghiệm và giải pháp

Bên cạnh những địa phương còn lúng túng, gặp nhiều khó khăn trong việc quy hoạch, xây dựng hệ thống giết mổ gia súc, nhiều địa phương đã thành công trong việc tổ chức hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm một cách bài bản như TP Hồ Chí Minh, Ðồng Nai, Bình Dương, Vĩnh Long,... Tại sao các địa phương lại làm được như vậy? Theo Trưởng phòng Kiểm dịch Phạm Văn Ðông, "Vấn đề chính là sự tập trung chỉ đạo sát sao, quyết liệt của hệ thống chính quyền địa phương từ cấp tỉnh đến cấp xã trong việc quy hoạch, xây dựng CSGM tập trung và quản lý giết mổ, làm quyết liệt ngay từ nơi tiêu thụ sản phẩm tạo "sức ép" cho các tổ chức, cá nhân buôn bán thịt phải qua kiểm soát thú y tại các lò mổ". Qua khảo sát các mô hình giết mổ gia súc tập trung, chúng tôi nhận thấy: Cùng với việc quy hoạch, xây dựng hệ thống giết mổ tập trung, các địa phương phải tiến hành vừa quy hoạch, vừa xây dựng hệ thống kinh doanh, buôn bán thực phẩm có nguồn gốc động vật, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc lưu thông, buôn bán thực phẩm có nguồn gốc động vật trên thị trường. Ðây chính là điều quan trọng bảo đảm "đầu ra" ổn định cho các CSGM tập trung, giúp các cơ sở hoạt động ổn định và phát triển bền vững, tạo động lực cho các nhà đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ tập trung. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Cơ quan Thú y vùng với các Chi cục Thú y trong việc quản lý các CSGM tập trung; quản lý, giám sát chặt chẽ đối với động vật, sản phẩm động vật từ các tỉnh nhập vào địa phương, tạo áp lực lớn đòi hỏi các nhà kinh doanh động vật, sản phẩm động vật phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về vệ sinh thú y và VSATTP. Sản phẩm khi đưa về tiêu thụ phải có bao bì ghi rõ thương hiệu, nguồn gốc, nơi tiêu thụ,... đã được cơ quan thú y kiểm dịch, kiểm soát giết mổ. Chính điều đó đã từng bước tạo nên thói quen cho người tiêu dùng trong việc lựa chọn những sản phẩm sạch, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan thú y trong việc quản lý, kiểm soát thực phẩm có nguồn gốc động vật.

Theo đánh giá của một số Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh, Long An, Bình Dương, Ðồng Nai, Ðác Lắc.., sau khi quy hoạch, xây dựng CSGM tập trung thì số gia súc, gia cầm được kiểm soát giết mổ đều đạt hơn 95%, không còn hiện tượng buôn bán gia cầm sống tại các chợ. Bên cạnh đó, cũng giảm bớt số lượng cán bộ làm công tác kiểm soát giết mổ, tăng cường cho công tác phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm và các đội kiểm soát lưu động, góp phần duy trì hoạt động và ổn định phát triển của các CSGM tập trung.

HẢI PHƯƠNG
nhandan.com.vn
Tổng cục Môi trường giữ toàn bộ bản quyền
Vietnam Envrironement Administration - All Rights Reserved 2008-2009